Dawne stroje polskie w krzyżówkach

Siedzisz wieczorem przy lampce, próbując uzupełnić ostatnie puste pola w krzyżówce historycznej, ale nazwy staropolskich elementów garderoby wciąż wymykają się z pamięci. Nasz leksykon ułatwia to zadanie, oferując kompletne i zweryfikowane dawne stroje polskie hasła krzyżówkowe uporządkowane według dokładnej liczby liter. Dzięki temu błyskawicznie dopasujesz odpowiedni ubiór szlachecki, od żupana po delię, bez tracenia czasu na wertowanie słowników.

Ubiór szlachcica warstwa po warstwie

Podstawowe elementy męskiego stroju narodowego, układane chronologicznie i warstwowo na ciele szlachcica:

Gdy analizujesz dawne stroje polskie hasła krzyżówkowe wskazują na żupan (5 liter, szczegóły).
Wierzchni ubiór z wylotami to kontusz (7 liter, sprawdź).
Okrycie z futrzanym kołnierzem to delia (5 liter, opis).
Podróżny płaszcz z kapturem to opończa (7 liter, definicja).
Szerokie spodnie kroju wschodniego to hajdawery (9 liter, hasło).
Kaftan męski pod pancerz to kabat (5 liter, szczegóły).
Sukienne osłony nóg to nogawice (8 liter, sprawdź).
Płócienna bielizna dolna to gacie (5 liter, opis).
Chłopskie spodnie z sukna to portki (6 liter, definicja).
Marszczone spodnie ze Wschodu to szarowary (9 liter, hasło).
Miękkie buty z noskami to ciżmy (5 liter, szczegóły).
Wysokie buty z safianu to baczmagi (8 liter, sprawdź).
Zimowe buty z futrem to karbony (7 liter, opis).
Klasyczne obuwie skórzane to buty (4 litery, definicja).
W kategorii dawne stroje polskie hasła krzyżówkowe pytają o pas (3 litery, hasło).
Pas przetykany złotem to lite (4 litery, szczegóły).
Jedwabny sznur do szat to siatka (6 liter, sprawdź).

Kaftany, serdaki i okrycia

Zimowe i codzienne okrycia wierzchnie oraz ubiory warstwowe popularne wśród szlachty zagrodowej i mieszczaństwa:

Węgierski krótki płaszcz to bekiesza (8 liter, opis).
Dopasowany lekki kaftan to lejbik (6 liter, definicja).
Kurtka zdobiona szamerunkiem to czamara (7 liter, hasło).
Sukienny płaszcz podróżny to kiereja (7 liter, szczegóły).
Długa szata z futrem to ferezja (7 liter, sprawdź).
Kobiecy ocieplany kaftanik to jupka (5 liter, opis).
Prosty serdak bez rękawów to serdak (6 liter, definicja).
Zgrzebne okrycie chłopskie to siermięga (9 liter, hasło).
Wełniany płaszcz ludowy to sukmana (7 liter, szczegóły).
Krótki ocieplany kaftan to waciak (6 liter, sprawdź).
Szeroki płaszcz podbity futrem to szuba (5 liter, opis).
Gruby kożuch owczy to kożuch (6 liter, definicja).
Rozwiązując dawne stroje polskie hasła krzyżówkowe wskażą żupicę (6 liter, hasło).
Proste wełniane okrycie to gunia (5 liter, szczegóły).
Ferezja ze stojącym kołnierzem to gerezja (7 liter, sprawdź).
Przylegający krótki kaftanik to jorga (5 liter, opis).
Zimowy płaszcz z flauszu to puszpan (7 liter, definicja).

Nakrycia głowy i pasy

Charakterystyczne zwieńczenia stroju sarmackiego, czapki zimowe, letnie oraz tradycyjne elementy pasa kontuszowego:

Futrzana czapka z rozcięciem to kołpak (6 liter, hasło).
Rogata czapka bez daszka to konfederatka (12 liter, szczegóły).
Usztywniona czapka narodowa to rogatywka (10 liter, sprawdź).
Okrągłe sukienne nakrycie to magierka (8 liter, opis).
Stożkowata czapa futrzana to kuczma (6 liter, definicja).
Płaska czapeczka pod kołpak to krymka (6 liter, hasło).
Czapka kroju węgierskiego to batorówka (9 liter, szczegóły).
Spiczasta czapka futrzana to szłyk (4 litery, sprawdź).
Stożkowaty tatarczuch z filcu to tatarczuch (10 liter, opis).
Płócienny czepek mężatki to rąbek (5 liter, definicja).
Wpisywany w dawne stroje polskie hasła krzyżówkowe kobiecy czepiec (6 liter, hasło).
Pasmo tkaniny na głowę to zawicie (7 liter, szczegóły).
Chusta osłaniająca szyję to podwika (7 liter, sprawdź).
Skórzane buty góralskie to kierpce (7 liter, opis).
Prymitywne buty z łyka to chodaki (7 liter, definicja).
Plecione buty puszczańskie to kurpie (6 liter, hasło).
Sandały mocowane rzemieniami to postole (7 liter, szczegóły).

Nazwy, które mylą się krzyżowiczom

Trudne i rzadkie określenia krawieckie, które często wywołują błędy w diagramach:

Sukienna peleryna pasterska to czucha (5 liter, sprawdź).
Krótki płaszcz z kołnierzem to kiur (4 litery, opis).
Odmiana kiereji z sukna to kerezja (7 liter, definicja).
Lekka narzutka bez rękawów to opięki (6 liter, hasło).
Kaptur z krótką peleryną to kapuza (6 liter, szczegóły).
Lekki płaszczyk damski to oponka (6 liter, sprawdź).
Zgrzebna długa kapota to kapota (6 liter, opis).
Dawne rondo kapelusza to ochełp (6 liter, definicja).
Jeżeli sprawdzasz dawne stroje polskie hasła krzyżówkowe, luźna narzutka (8 liter, hasło).
Płachta do okrycia ramion to opon (4 litery, szczegóły).
Klasyczny ciepły płaszcz to płaszcz (7 liter, sprawdź).
Zygmuntówka spopularyzowana przez króla to zygmuntówka (11 liter, opis).
Pas z manufaktury słuckiej to słucki (7 liter, definicja).
Ozdobna spinka do delii to guz (3 litery, hasło).
Pętlica czyli ozdobne zapięcie to pętlica (7 liter, szczegóły).

Pytania z szuflady

Czym różni się żupan od kontusza w staropolskim ubiorze?

Żupan stanowił podstawową, spodnią szatę z długimi, wąskimi rękawami, zapinaną z przodu na drobne guzy. Kontusz natomiast był reprezentacyjnym ubiorem wierzchnim, który nakładano bezpośrednio na żupan. Cechą charakterystyczną kontusza były rozcięte rękawy, tak zwane wyloty, które szlachcic mógł zarzucić na plecy, by ułatwić sobie ruchy rąk.

Które dawne stroje polskie najczęściej pojawiają się w krzyżówkach?

W zadaniach panoramicznych najpopularniejsze są krótkie, pięcioliterowe nazwy takie jak żupan, delia, szuba czy ciżmy. Często występuje również siedmioliterowy kontusz oraz czamara. Rozwiązujący muszą także znać tradycyjne nakrycia głowy, wśród których prym wiedzie kołpak oraz konfederatka. Znajomość tych podstawowych pojęć krawieckich pozwala na szybkie uzupełnienie większości historycznych diagramów.

Co oznacza pojęcie pas lity w kontekście stroju szlacheckiego?

Pas lity to luksusowy pas kontuszowy, który tkano obustronnie z użyciem drogich nici jedwabnych, złotych i srebrnych. Był on kluczowym elementem określającym status materialny polskiego szlachcica. Pas ten składano wzdłuż na pół, co pozwalało na jego eksponowanie na cztery różne sposoby, zależnie od okazji. W krzyżówkach występuje jako czteroliterowe określenie lite.

Z tej samej beli

Ostatni przegląd: 2026-07-20